The Trajan Inquiry

Onlangs zat ik om onduidelijke redenen te kijken naar The Iraq Inquiry. Het eerste wat mij meteen opviel waren de borden die achter de commissie opgehangen waren. Op deze borden stond de naam van de commissie: The Iraq Inquiry. Het was niet zozeer wát er stond maar hóe het er stond wat ik hoogst opmerkelijk vond. Iemand heeft hier toch best wel zijn moeite op gedaan. Eigenlijk is het een affiche in plaats van een bord dat duidelijk voor de kijker weergeeft waarover het gaat. En dat vind ik dan wel weer bizar. Dat een door de Engelse overheid ingestelde commissie overduidelijk een vormgever of bureau ingeschakeld heeft om zoiets te ontwerpen. En voor zo een serieuze onderwerp als dit nog wel. Je zou eerder een ingetogen, sobere en duidelijke typografie verwachten, maar zeker niet het hier gebruikte lettertype Trajan met onder andere de speelse Q. Typografisch in orde, maar er kleeft veel meer aan het gebruik van Trajan.

Trajan is een schreeflettertype uit 1989 gemaakt door Carol Twombly. Twombly heeft zijn werk gebaseerd op het het Romeinse capitalis monumentalis, een lettertype dat veel gebruikt is voor inscripties zoals op de Zuil van Trajanus (vandaar de naam). En Trajan heeft last van, wat ik noem, het Comic Sans-effect. Voor gevorderden dat is. Dit effect houdt in dat een lettertype dat iedereen standaard heeft, in combinatie met de achtergrond (bij Comic Sans is dat de naam) daardoor ook veel gebruikt wordt. En Comic Sans, dat zie je dus overal. Te pas (zeer zelden) en te onpas (99% van de gevallen). Meestal door mensen en bedrijfjes die denken iets vrolijks in elkaar te flansen. En sindsdien wordt Comic Sans (soms onterecht) verafschuwd.

Wat de Comic Sans is voor de bedrijfjes op de hoek en de flyers van je klankschaaltherapeut, is Trajan de Comic Sans voor filmposters. En ik heb wel een idee waarom. Trajan wordt al een tijd standaard als systeemfont bij Mac OS X van Apple meegeleverd. Met andere woorden: praktisch de gehele grafische industrie heeft het. Daarnaast kijken vormgevers ook veel naar wat andere vormgevers doen (waardoor je onder andere trends in typografie kan waarnemen, onlangs werden wij bijvoorbeeld doodgegooid met Bello). Als je dit allemaal combineert met de fantasieloze filmposter-industrie van tegenwoordig die alleen maar voor veilig en commercieel gaat (waar is de nieuwe Saul Bass) dan krijg je dus een overkill aan Trajan. Genoeg om het zelfs te halen tot de Engelse Irak-commissie. Dus eigenlijk is het geen gewoon affiche dat je daar op de achtergrond ziet, maar een filmposter, wat het geheel nog onrealistischer en dus minder serieus maakt.

Is dit de boodschap die deze Engelse commissie ons duidelijk probeert te maken? Dat we naar een filmset kijken, waar Tony Blair zich keurig aan zijn script houdt? Een mooie Q dat dan weer wel.